Emrihan Aydin
Pandemi döneminde başlayan yeni çağ, aynı zamanda “devlet yönetimleri çağı” olarak da anılacaktır. Bu süreçte en güçlü etkinin ve dönüşümün devlet yönetimlerinde yaşanacağı açıktır. Ancak 2025 yılına kadar uzanan geçiş döneminde, devletlerin yönetim anlayışlarını yeni çağ vizyonuna göre yeniden yapılandıramamaları ciddi bir boşluk doğurmuştur. Doğal süreçte devletler, eski çağın iflas etmiş yönetim yaklaşımlarını ve bu yaklaşımları temsil eden kadroları tasfiye ederek yeni çağ vizyonuna uygun modeller ve liderler inşa etmeliydi. Fakat devlet üst akılları küresel ölçekte yeniden konumlanma stratejilerine yöneldikleri için bu dönüşüm ertelenmiş, böylece “dünya düzeninde boşluk dönemi” olarak adlandırılan süreç ortaya çıkmıştır.
Bu boşluk döneminde devletler, iç cephelerine yatırım yapmak yerine gereksiz güç gösterileriyle yeni çağdaki yerlerini belirlemeye çalışmaktadır. Bugün neredeyse tüm ülkelerin iç cephelerinde krizlerin, kaosların, tartışmaların ve düzensizliklerin bulunması, bu yanlış stratejinin doğrudan sonucudur. Aslında sorun, dünyadaki değişimi okuyamamanın yarattığı stratejik körlükten kaynaklanmaktadır.
Devletlerin, eski çağın tükenmiş yönetim anlayışlarını geride bırakarak yeni çağ vizyonuna sahip bir devlet yönetimi yaklaşımı inşa etmeleri gerekiyordu. Ancak bu konuda da ciddi bir gecikme yaşanmıştır. Bundan sonra yapılması gereken; yeni çağ vizyonuna uygun devlet yönetimi modellerinin oluşturulması, bu modeller üzerine yönetim sistemlerinin kurulması ve yeni çağın omurgasını oluşturacak yönetici kadrolarının göreve getirilmesidir. Yeni çağda yeniden yükseliş ancak bu kadrolar eliyle mümkün olacaktır.
Dünya düzenindeki boşluk dönemi, yalnızca ülkelerin iç sorunlarıyla sınırlı değildir; küresel etkilerin yoğun şekilde hissedileceği bir ara dönem olarak tarihe geçecektir. Küresel ölçekte gıda ve tarım ürünlerinde yaşanan lojistik sorunların yol açacağı ekonomik problemler tüm devletleri etkileyecek; bu da sanayi devrimleriyle önemini yitirmiş görünen tarım, gıda ve suyun yeniden stratejik bir değer kazanmasına neden olacaktır. Boşluk döneminin sona ermesi devletlerin kendi iradeleriyle mümkündür. Devlet üst akıllarının yeni çağın gerçekliğini fark etmeleri, stratejilerini bu zeminde yenilemeleri ve uygulamaya geçmeleri yeterli olacaktır.
İç cephenin güçlendirilmesi için öncelik, devlet yönetiminin yeniden inşasıdır. İç cephede güvenliğin temeli devlet yönetimidir; çünkü iç cephenin baş aktörü devlettir. Devlet yönetimi yeni çağ vizyonuyla yeniden inşa edildiğinde, onun ardından sivil toplum, özel sektör ve toplumun diğer unsurlarını yeni çağa uygun hale getirmek gerekecektir.
İç cephenin tüm bileşenlerinin kendi içinde yeniden yapılandırılması zorunludur. Eski çağın sivil toplum anlayışı artık işlevsizdir. Somut yarar ilkesine göre faaliyet yürütmeyen, üyelerine veya kitlesine fayda sağlamayan kurumların varlığı ciddi biçimde tartışılmalı; kapatılması gerekenler kapatılmalı, yararlı hâle getirilecek olanlar ise kapsamlı bir reforma tabi tutulmalıdır. Sivil toplum üzerinde siyaset vesayeti son bulmalı; siyaseti memnun etmeye yönelik sivil toplum modeli terk edilmelidir.
Özel sektör ise iç cephenin ekonomik lokomotifidir. Bu nedenle özel sektörün kurumsallaşması sağlanmalı, küresel ölçekli bir vizyonla büyümesi teşvik edilmelidir. Yeni çağda büyük sermayeden ziyade büyük fikirlerin kazanacağı girişimcilik paradigması bir kültüre dönüştürülmeli; özellikle genç nüfusun girişimci olması ve sürdürülebilir girişimcilik anlayışının yaygınlaştırılması desteklenmelidir.
Toplumun öz değerlerinin korunması ve yenilenmesi için kapsamlı programlar geliştirilmelidir. Toplumun, arasından en küçük kötülüğün bile sızamayacağı şekilde kenetlenmesi kritik önem taşır. Göç, iklim krizi, su krizi ve ekonomik dalgalanmalar gibi sessiz savaşlarda toplumun refleksleri belirleyici olacaktır. Bu nedenle toplumun değer yargılarından uzaklaşmadan temel ahlaki ve kültürel kodlarına sahip çıkması sağlanmalıdır.
Devlet yönetimleri; toplum, sivil toplum ve özel sektör arasındaki koordinasyonu, dengeyi ve ilişkiyi güçlü tutmakla sorumludur. Bu görev yerine getirilmediğinde iç cephede çözülmeler başlar.
Sonuç olarak, devletlerin yeni çağda süper güç konumuna ulaşmalarının yolu, iç cepheyi yeni çağ vizyonuyla yeniden inşa etmekten geçmektedir. Bu da devlet yönetimlerinin yeni yaklaşım doğrultusunda yeniden yapılandırılması ve yeni çağın yönetici kadrolarıyla mümkün olacaktır. Atılacak adımlar, iç cephenin tesis edilmesinin başlangıç aşamalarıdır. Devlet yönetiminin dönüşümünün ardından sivil toplum, özel sektör ve toplumun tüm kesimlerinin yeni çağa uyumu sağlanmalıdır.
Kaynakça
Bu makale, klasik anlamda literatür taramasına dayalı bir derleme veya ampirik araştırma değildir. Çalışma boyunca herhangi bir akademik metinden doğrudan alıntı yapılmamış, fikir aktarımı veya kavramsal ödünçleme yoluna gidilmemiştir. Metin, yazarın uzun yıllara dayanan düşünsel birikimi, devlet yönetimi alanındaki gözlemleri ve kuramsal soyutlama çabası doğrultusunda özgün olarak kaleme alınmıştır. Bu nedenle kaynakça bölümü, literatüre referans sunmaktan ziyade, çalışmanın özgünlüğünü ve kurucu niteliğini vurgulamak amacıyla bilinçli olarak sınırlı tutulmuştur.
Dolayısıyla bu çalışma, literatüre dayalı bir yorum metni değil; literatüre katkı sunmayı hedefleyen özgün bir teorik çerçeve olarak değerlendirilmelidir.