Emrihan Aydin
Kişi Bağımlı Devletten Süreç Odaklı Devlete
Devlet yönetimi, kapsamı, organizasyon yapısı ve çalışan sayısı itibarıyla diğer tüm yönetim alanlarından ayrılan özel bir disiplindir. Bu nedenle hem teoride hem de uygulamada kendine özgü ilkeler ve yöntemler gerektirir.
Devlet yönetimlerinin bünyesinde yer alan siyaset ve bürokrasi, yönetimin tek bir elde toplanmasını engelleyen iki temel güç odağıdır. Birbirleriyle çatışmak yerine uyum içinde çalışması gereken bu iki yapı arasındaki koordinasyonun kalitesi, devlet yönetiminin genel başarısını doğrudan belirler.
Pandemi döneminde mevcut devlet yönetimi yaklaşımlarının iflas etmesi, yeni çağda devlet yönetimi alanında köklü bir düzen ihtiyacını açıkça ortaya koymuştur. Bu gerçeklik, yeni teorik ve pratik yönetim modelleri üzerine daha fazla çalışma yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
Merkez Anadolu Devlet Yönetimi yaklaşımı, geliştirdiği model ve sistem sayesinde yeni çağın devlet yönetimi alanındaki ilk kapsamlı teorik ve pratik örneğini sunmaktadır. Bu yaklaşım, eski çağın çöken yönetim anlayışlarından farklı olarak yeni ilke, yöntem, model ve kuralları bünyesinde barındırır. Dolayısıyla yeni çağda kurulacak dünya düzeninin de geçmiş dönemlerden gerek yapısı gerek işleyiş kuralları gerekse iletişim biçimi açısından ciddi farklılıklar taşıyacağı öngörülmektedir.
Merkez Anadolu yaklaşımı, devlet yönetiminin eski çağın çökmüş modelleri üzerinde revizyonlarla değil, temelden yeniden kurulması gerektiğini savunur. Pandemi sonrasında bu eski yaklaşımların aşamalı olarak çöktüğü görünmüş; bu sistemleri revize etmenin maliyetinin, tamamen yeni bir yapı kurmanın maliyetinden daha yüksek olacağı anlaşılmıştır. Dahası, revizyon yoluyla istenen dönüşümü yakalamak da mümkün değildir.
Yaklaşımın en büyük yeniliği, odakta kişi veya kurumları değil, süreçleri konumlandırmasıdır. Böylece yönetim, bireylerin veya kurumların etkisine bağımlı olmaktan kurtulur. Devlet yönetimi, süreçlerden oluşan büyük bir ağ yapısına dönüşür. Yapılacak tüm revizyonlar, yenilikler ve Ar-Ge çalışmaları kişi veya kurumlar üzerinden değil, süreçler üzerinden ilerler. Bu sayede hayata geçirilen her reform, doğrudan toplum tarafından kısa sürede hissedilecek olumlu etkiler üretir.
Bu yaklaşım sayesinde siyaset kurumu reformları kendi tekelinde tutamayacak; parti lideri veya parti merkezli “kahraman yaratma” anlayışı ortadan kalkacaktır. Çünkü süreç temelli bir yönetim yapısı, kişisel tercihlerle veya siyasi motivasyonlarla kolayca değiştirilemez. Süreçlerin dönüşümü, sadece alan uzmanlığına sahip teknokratlar tarafından yapılabilir. Bu durum teknokratların yönetimde daha fazla yer almasını ve gerekirse siyasi irade içinde de rol alabilmesini mümkün kılar. Böylece devlet yönetimi, uzmanlığın ağırlık kazandığı daha rasyonel bir yapıya kavuşur.
Sonuç olarak, yönetimin tek bir omurga üzerinde süreçlerden oluşan bir ağ haline getirilmesi, yeni çağın yönetim teknolojisini oluşturacaktır. Bu alana yatırım yapan devletler, yeni çağın süper güçleri olma şansını artıracaktır. Dolayısıyla bugün, devlet aklı için kritik bir seçim zamanıdır.
Kaynakça
Bu makale, klasik anlamda literatür taramasına dayalı bir derleme veya ampirik araştırma değildir. Çalışma boyunca herhangi bir akademik metinden doğrudan alıntı yapılmamış, fikir aktarımı veya kavramsal ödünçleme yoluna gidilmemiştir. Metin, yazarın uzun yıllara dayanan düşünsel birikimi, devlet yönetimi alanındaki gözlemleri ve kuramsal soyutlama çabası doğrultusunda özgün olarak kaleme alınmıştır. Bu nedenle kaynakça bölümü, literatüre referans sunmaktan ziyade, çalışmanın özgünlüğünü ve kurucu niteliğini vurgulamak amacıyla bilinçli olarak sınırlı tutulmuştur.
Dolayısıyla bu çalışma, literatüre dayalı bir yorum metni değil; literatüre katkı sunmayı hedefleyen özgün bir teorik çerçeve olarak değerlendirilmelidir.