Emrihan Aydin
Türkiye 5.0’ın Görünmeyen Güvenlik Boyutu
Yeni çağın başlarında, devletlerin yönetimsel boyutunda ciddi boşluklar dikkat çekmektedir. Çünkü devletler hâlâ eski çağın iflas etmiş yönetim yaklaşımlarını uygulamaktadır. Bu durum, sağlıklı bir yönetim politikası üretilmesini imkânsız hâle getirmiştir.
Hâlbuki bu dönemde devletlerin, yeni çağın gereklerine uygun yönetim yaklaşımlarını ve yönetim sistemlerini inşa etmiş ve bunları uygulamaya koymuş olmaları gerekiyordu. Buna rağmen devletler, yönetimsel olarak hâlâ pandemi dönemindeki seviyelerde kalmışlardır. Bu nedenle yaklaşık altı yıllık sürenin, devlet yönetimi açısından boşa geçtiği söylenebilir.
Yeni çağın ilk ve tek devlet yönetimi yaklaşımı olan Merkez Anadolu Yaklaşımı ve yönetim sistemi olan Merkez Anadolu Devlet Yönetimi Sistemi, devletler için önemli bir referans kaynağıdır. Çünkü artık yeni yaklaşımların ve yeni sistemlerin inşa edilmesi zorunludur. Zaman geçmiş, hatta geç kalmaya da geç kalınmıştır. Bu sebeple devlet üst yönetimlerinin, eski çağın iflas etmiş yönetim sistemlerini bir an önce terk etmeleri gerekmektedir. Eski yönetim sistemleri, devlet yönetimlerini ileriye taşımayacak; aksine geriye götürecektir.
Merkez Anadolu Devlet Yönetimi Sistemi, ana vizyonu Türkiye 5.0 olan bir yaklaşımı benimsemektedir. 5.0, beşinci nesil yönetimi temsil etmektedir. Beşinci nesil yönetim, dünyanın yeni çağını ifade etmektedir. Aynı zamanda 4.0’ın bir nesil ilerisindedir. Böylece, 4.0’ın tam olarak uygulanmaya dahi geçilemediği dünya konjonktüründe, 5.0 ile yönetimi bir adım öteye taşımaktadır. Türkiye 5.0, diğer nesil yönetim sistemlerine göre çok daha sarsılmaz ve yıkılmazdır. Bu özelliğini, sahip olduğu görünmeyen güvenlik katmanları sayesinde kazanmıştır.
Merkez Anadolu Devlet Yönetimi Sistemi, üç ayrı katmandan oluşan ve görünmeyen güvenlik boyutuyla kendisini koruyan bir yapıya sahiptir. Bu üç katmanın her biri, sistemin sarsılmazlık ve yıkılmazlık garantisidir. Her katman, bir diğeri içine geçmiş dişlilerden oluşan bir mekanizma gibidir. Bu dişlilerin yerinden çıkması ya da kırılması neredeyse imkânsızdır. Bu nedenle Merkez Anadolu Devlet Yönetimi Sistemi, güvenli bir yönetim sistemidir. Bu güvenlik katmanları; merkezi güç, yerel akıl ve iç cephedir.
Yeni çağda güçlendirilmiş bir merkezi güce ihtiyaç olacaktır. Burada dikkat edilmesi gereken ince bir nokta vardır: Bu güç, otokrasiye evrilmeyecektir. Çünkü Merkez Anadolu Devlet Yönetimi Sisteminde yer alan yönetimsel denetim mekanizması, merkezi gücü de yönetim boyutunda denetleyecektir. Üstelik bu denetim sürekli olacaktır. Böylece yönetim şeklinin sınırlarını aşmasının önüne geçilecektir. Ancak yeni çağda merkezi yönetimin güçlenmesi şarttır. Zira eski çağa ait yıkılmış yönetim sistemi ile yönetici ve çalışan kadrolarının zihinsel dönüşümü ve bu dönüşümün topluma entegrasyonu, kolay bir süreç değildir. Bu nedenle merkezi yönetimin güçlendirilmiş olması gerekmektedir. Ayrıca yeni çağ sisteminin sürdürülebilirliğini sağlamak ve bu sistemi değişen dünyanın dönüşümüne uyumlu hâle getirmek için de güçlü bir merkezi yapıya ihtiyaç vardır.
Buna karşın yerel yönetimlerin de, merkezi yönetimde inşa edilen devlet aklına sahip olması ve bu aklı yerelleştirmesi gerekmektedir. Yerel akıl olarak nitelendirilen bu güvenlik katmanı, merkezi yönetim ile yerel yönetim arasındaki iletişim ve koordinasyon açısından büyük önem taşımaktadır. Merkez Anadolu Devlet Yönetimi Sistemi, merkezi ve yerel yönetimin bir bütün oluşturduğunu ve bu bütünlüğün devletin bütüncül yapısını meydana getirdiğini öngörmektedir.
Bir ülkenin kalkınması ve toplumsal refahın artması için iç cephenin güçlü bir şekilde tahkim edilmesi gerekmektedir. İç cephe kavramı; bir ülkenin kalkınmasının yalnızca devlet yönetimiyle sağlanamayacağını, devlet yönetimi gücünün yanında sivil toplumun, özel sektörün ve toplumun tüm kesimlerinin bir bütün hâlinde hareket etmesi gerektiğini ifade etmektedir. İç cephesi güçlü olan devlet yönetimlerinin başarısız olma ihtimali yoktur. Ayrıca iç cephesi güçlü olan ülkelerin bağımsızlık düzeyleri de en üst seviyededir.
Merkezi güç, yerel akıl ve iç cephe; iç içe geçmiş üç ayrı katmanın tek bir yapı hâline gelmesiyle ortaya çıkar. Böylece kendi içlerinde anlamlı birer parça olan bu katmanlar, birleştiğinde devlet yönetiminin güvenlik boyutunu oluşturur. Bu üç katmanın sağlıklı bir şekilde inşa edilmesi ve sürdürülebilirliğinin sağlanması, devletin temel görevlerinden biridir.
Kaynakça
Bu makale, klasik anlamda literatür taramasına dayalı bir derleme veya ampirik araştırma değildir. Çalışma boyunca herhangi bir akademik metinden doğrudan alıntı yapılmamış, fikir aktarımı veya kavramsal ödünçleme yoluna gidilmemiştir. Metin, yazarın uzun yıllara dayanan düşünsel birikimi, devlet yönetimi alanındaki gözlemleri ve kuramsal soyutlama çabası doğrultusunda özgün olarak kaleme alınmıştır. Bu nedenle kaynakça bölümü, literatüre referans sunmaktan ziyade, çalışmanın özgünlüğünü ve kurucu niteliğini vurgulamak amacıyla bilinçli olarak sınırlı tutulmuştur.
Dolayısıyla bu çalışma, literatüre dayalı bir yorum metni değil; literatüre katkı sunmayı hedefleyen özgün bir teorik çerçeve olarak değerlendirilmelidir.