Emrihan Aydin
Küresel Denge İçin Ulusal Kırılma Noktası
Türkiye, tarih boyunca olduğu gibi, yeni çağın şekillendiği tarihsel bir eşikte yalnızca kendi geleceğini değil, aynı zamanda küresel sistemin dengesini de doğrudan etkileyen bir konuma sahiptir. Bu konum, Türkiye’ye önemli bir sorumluluk yüklemektedir. Türkiye, bu sorumluluğun gereği olarak yalnızca kendisi için değil, dünya için de taşıdığı misyonu yerine getirmek zorundadır. Devlet yöneticileri de bu sorumluluğu üstlenmeli ve karşılığını vermelidir.
Küresel ölçekte tüm devletlerin kendilerini yeniden konumlandırmaya çalıştığı ve yeni çağın “süper güçlerinden biri” olma hedefinin öne çıktığı bir dönemde, Türkiye süper güç iddiasının ötesine geçerek bir denge merkezi olma iddiasını taşımalı ve kendisini bu doğrultuda konumlandırmalıdır.
Nasıl ki her şeyin bir denge merkezi varsa ve bu değişmez bir kanunsa, devletlerin de bir denge merkezi vardır; bu merkez Türkiye olmalıdır. Türkiye, hem iç politikada hem de dış politikada atacağı tüm adımları bu sorumluluğun bilinciyle atmalıdır.
Üst akıl ya da devlet aklı, geçici politikalarla günü kurtarma çabası içine girmemelidir. Zira tarih, dünya düzeni ve Türklerin tarihsel misyonu, Türkiye’yi denge merkezi olmaya çağırmaktadır. Bu durum, kısa vadeli politikalardan ziyade orta ve uzun vadeli, kalıcı stratejilerle hareket edilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.
Türk devlet aklı, diğer tüm devletlerin önünde olmalıdır; gelişmeleri önceden öngörebilmeli, güçlü bir vizyon oluşturabilmeli ve zaman kaybetmeden harekete geçebilmelidir. Bu öncülük, Türkiye’nin denge merkezi misyonunun doğal bir gereğidir.
Cumhuriyetin ilk yüzyılında denge merkezi olma fırsatının kaçırılmış olması bir kayıptır; ancak ikinci yüzyılın başında, dünyada yeni bir çağın eşiğinde bulunulması, bu durumu fırsata çevirebilmek açısından önemli bir avantajdır. Türkiye bu fırsatı doğru değerlendirebilirse, ikinci yüzyılında küresel ölçekte kendisini istediği şekilde konumlandırabilir.
Türkiye’nin yeni çağda küresel denge merkezi olabilmesi için öncelikle iç cephesini güçlü biçimde tahkim etmesi gerekmektedir. İflas etmiş olan Kıta Avrupası merkezli devlet yönetimi yaklaşımı bir an önce terk edilmeli ve yerine yeni bir yönetim anlayışı inşa edilmelidir. Eski çağın sonlarında bu yaklaşım, devlet yönetimlerinin çözülmesine, hatta sıfırlanmasına yol açmıştır. Bu nedenle yapılması gereken şey reform değil, doğrudan yeniden inşa sürecidir. İnşa edilecek devlet yönetimi sistemi; özgün, bu topraklara, devlet geleneğine ve ülkenin sosyopolitik iklimine uygun olmalıdır. Türkiye bu değişimi başlatabilirse, dünya çok daha güvenli, yaşanabilir ve sürdürülebilir bir yer hâline gelecektir.
Değişim, hayatın kendisi gibi içeriden başlar. Türkiye’nin hem kendi toplumuna hem de dünyaya karşı görevini yerine getirebilmesi için bu değişimi içeriden başlatması ve yönetim sistemini yeniden inşa etmesi zorunludur. Küresel denge açısından asıl kırılma noktası tam olarak buradadır. Eğer Türkiye bu süreci başlatamazsa, tarihsel bir fırsatı daha kaçırmış olacaktır.
Devletlerin kendilerini konumlandırmak ve güçlerini göstermek adına askerî savaş dâhil tüm seçenekleri cömertçe kullandığı bu dönemde, Türkiye’nin içe dönerek yönetim sistemini yeniden inşa etmesi, dışarıda konumlanmasını çok daha kolay hâle getirecektir. Diğer devletlerin aksine öncelik, küresel ölçekte güç gösterisi değil; iç cephenin güçlendirilmesi olmalıdır. Bunun ilk adımı ise yönetim yapısının yeni bir vizyonla yeniden inşa edilmesidir. Başarıya ve hedefe ulaşmaya giden yol ancak bu şekilde mümkündür. Aksi hâlde, Cumhuriyetin ilk yüzyılında yaşanan tablo ikinci yüzyılda da devam edecektir.
Kaynakça
Bu makale, klasik anlamda literatür taramasına dayalı bir derleme veya ampirik araştırma değildir. Çalışma boyunca herhangi bir akademik metinden doğrudan alıntı yapılmamış, fikir aktarımı veya kavramsal ödünçleme yoluna gidilmemiştir. Metin, yazarın uzun yıllara dayanan düşünsel birikimi, devlet yönetimi alanındaki gözlemleri ve kuramsal soyutlama çabası doğrultusunda özgün olarak kaleme alınmıştır. Bu nedenle kaynakça bölümü, literatüre referans sunmaktan ziyade, çalışmanın özgünlüğünü ve kurucu niteliğini vurgulamak amacıyla bilinçli olarak sınırlı tutulmuştur.
Dolayısıyla bu çalışma, literatüre dayalı bir yorum metni değil; literatüre katkı sunmayı hedefleyen özgün bir teorik çerçeve olarak değerlendirilmelidir.