Emrihan Aydin
Bilginin giderek daha kritik hale geldiği günümüzde, bir makamın verimli çalışması yalnızca o makama sahip olan kişinin yetkinlikleriyle değil, güçlü bir ekip oluşturarak da mümkün hale gelir. İyi bir ekip, makamın hem performansını artırır hem de onun temsil gücünü daha yukarılara taşır. Bu sebeple, özellikle teorik ve pratik konularda makam sahibine destek sağlamak amacıyla danışman kadroları oluşturulmaktadır. Bu kadroların sayısı ise ilgili makamın hiyerarşik önemine göre belirlenmektedir.
Ancak, liyakatin önemini yitirdiği yönetim anlayışlarında, danışman kadrosu asıl misyonundan uzaklaşarak siyasi ödüllerin ya da sadakatin karşılığı olarak tahsis edilen “kızak” pozisyonlara dönüşmektedir. Bu durum, danışman kadrolarının nitelikli katkı sağlayan bir yapı olmaktan çıkarak, bir tür siyasi bedel ödeme aracı haline gelmesine yol açar.
Dünyanın bir yanında süper güçler, danışman kadrolarını makamlarını daha etkin ve donanımlı hale getirmenin bir yolu olarak kullanırken; başka yerlerde bu pozisyonlar yalnızca siyasi ödül mekanizmalarına hizmet eden, işlevselliğini kaybetmiş roller olarak karşımıza çıkmaktadır. Aynı pozisyonun farklı ülkelerdeki bu çarpıcı farkı, danışmanlık mekanizmasının yönetim kültürüne entegrasyonunun önemini gözler önüne sermektedir.
Danışmanlık, oldukça değerli bir kavramdır ve bu kavram devlet yönetiminde başarının artırılabilmesi için doğru biçimde değerlendirilmelidir. Bunun için, danışmanlık pozisyonunun görev tanımları, yetkinlikleri ve sorumlulukları üst düzey düzeyde düzenlenmeli ve bu rol yönetimin kültüründe kurumsallaştırılmalıdır. Danışman kadrolarının öneminin her kademede anlaşılmasıyla birlikte bu yapı tam olarak işlevsel hale gelebilir. Danışmanın rolü hangi kurum veya birimde olursa olsun stratejik değer taşıdığından, bu pozisyon yüksek itibarı hak eden bir düzeye çıkarılmalıdır. Danışmanlar, sadece maaş alan ve günü kurtarma amacıyla orada bulunan kişiler olmaktan çıkarılarak ait oldukları saygın pozisyona geri döndürülmelidir.
Devlet yönetimlerinde danışmanlar, sistemin başarısını katlayan kritik önemdeki aktörlerdir. Bu rolün gerekliliklerini yerine getirebilecek kişilerin sadece teorik bilgiyle değil aynı zamanda pratiğe dayanan deneyimle donatılmış olması şarttır. Sadece akademik uzmanlardan oluşan homojen bir danışman ekibi oluşturmak yeterli değildir; zira yönetim noktaları yalnız akademik bilgiye değil, aynı zamanda sahadaki pratik deneyime de ihtiyaç duyar. Bu durum, teknokratlardan ve iş dünyasından gelen profesyonellerden oluşan heterojen bir danışmanlık yapısının gerekliliğini ortaya koyar.
Sonuç olarak, danışmanların görevleri ve uzmanlık alanlarıyla doğrudan uyumlu şekilde devlet mekanizmasında yer almaları sağlanmalıdır. Eğer devlet yönetimlerinde başarıyı artırmak hedefleniyorsa, danışmanlık kadrolarının sistem içerisindeki değeri doğru biçimde konumlandırılmalıdır. Aksi takdirde bu pozisyonlar işlevselliğini yitirir ve belirsizlik içinde zamanla önemsizleşir.
Yeni çağda süper güç olmayı hedefleyen her devlet, danışman kadrolarını stratejik olarak ele almalı ve bu pozisyonları organizasyonun kilit rollerinden biri olarak kabul etmelidir. Ayrıca uygulamada da bu üst düzey önemini koruyacak yapılar tesis edilmeli ve süreklilik sağlanmalıdır.